33 - કડવું ૨૧ મું - બ્રહ્મ-ઇશ્વર ને જીવની એકતા / અખેગીતા (અખો)


રાગ ધન્યાશ્રી
વળી કહું પૂરણપદ મહિમાય્જી, કોટી બ્રહ્માંડ જે નવાં રચાયજી;
પણ અધિક ઓછું કાંઈ નવ થાયજી, જોતાં જોતાં તે વિલઈ જાયજી.

પૂર્વછાયા
વિલઈ જાતાં વણસે નહીં, અને થાતાં નવ વધે;
પ્રાય વસ્તુ અરૂપ અણલિંગી, હેતુ વિના કારણ-નિધે. ૧

હેતુવિના કારણતણું, કહું દૃષ્ટાન્ત વિધે કરી;
આકાશવિષે જેમ અભ્ર નાનાં, થાય જાય પાછાં ફરી. ૨

નીલ પીત ને શ્યામ ઉજ્જવલ, રક્ત ભાત અનંત;
વિચિત્ર પેરે વિલાસે વળી, ત્યાંહાંજ આવે અંત. ૩

પણ વ્યોમ તેમનું તેમ, થાતા જાતાં તેમનું તેમ;
વારક પ્રેરક નહિ અભ્રને, વસ્તુ જાણવી એમ. ૪

એ તો અરૂપીકેરૂં રૂપ બંધાયે, પાછું રૂપ અરૂપ થઇ જાય;
ઉપના પછી તેહનાં નામ પાડે, પણ થયું શાનું પ્રાય. ૫

એ વિચારી જોતે થકે, જેહવો એ ઘનસાર;
$$ ધાઇ રમે રમાડે, પણ ક્ષણ ક્ષણ ખગાકાર. ૬

ભાઇ જગતનાં કારણ ઘણાં, પણ થયા પછે ધરે નામ;
કહે પંચભૂતનાં પૂતળાં, એ બ્રહ્માકેરાં કામ. ૭

પણ વિરંચીઆદે વિશ્વ સઘળું, ઘડ્યો કેહેનો ઘાટ;
એ વિચારે બુધ્ધિ બુડે,અતિ નિરાળો નાટ. ૮

ભાઇ જે છે તે તો એજ અછે, બીજો વિચાર મનનો ઘડ્યો;
કરતા કોણ કહું કેહતણો, જો અન્ય પદાર્થ નવ જડ્યો. ૯

કહે અખો એ કળા મોટી, તોજ ઉપજે જંતને;
રૂપ અરૂપી આપ દેખે, જો સેવે હર-ગુરુ-સંતને. ૧૦
________________________________________
વણસે = નાશ પામે.
કારણ-નિધે = કારણનો ભંડાર.
અભ્ર = વાદળાં.
રક્ત = રાતાં.
પેરે = પ્રકારે.
વિલાસે = વિલાસ કરે.
વ્યોમ = આકાશ.
થાતા = ઉત્પન્ન થતાં.
જાતાં = વિનાશ પામતાં.
૧૦
વારક = નિવારણ કરનાર.
૧૧
પ્રેરક = પ્રેરણા કરનાર.
૧૨
ઘનસાર = કપૂર.
૧૩
ખગાકાર = આકાશને આકારે.
૧૪
વિરંચીઆદે = બ્રહ્મા આદિ.
૧૫
નિરાળો = ભિન્ન.
૧૬
નાટ = નાટક.


0 comments


Leave comment