36 - કડવું ૨૪ મું - જીવને અહંકાર સ્વરૂપની ઉત્પત્તિ / અખેગીતા (અખો)


રાગ ધન્યાશ્રી
વળિ કહું એક અપૂર્વ સારજી, વણક્રમે હોય પંથનો પારજી;
જહાં ન લાગે શબ્દ ઉચ્ચારજી, તે જાણવો બોલણહારજી. ૧

પૂર્વછાયા
બોલણહારાનું બોલવું તે, જાણજો જુગતે કરી;
એમ સમજે સિધ્ધાંન્ત થાય, જો જુએ જન પાછો ફરી. ૧

ભાઇ પારાપરથી શબ્દ ઉઠે, તે જુગતે જાડો થાય;
પાર છે પરમાત્મા તે, સ્વેં ચૈતન્યધનરાય. ૨

તે મનદ્વારાએ મહાતમ ધરે, તે મનને ઉઠે કલ્પના;
કલ્પના કામના છે, તે કરે બહુ જલ્પના. ૩

પરાતીતથું હોય પોષણ, તે શબ્દરૂપ પરા કરે;
તે પશ્યંતીએ થાય જાદો, અરૂપ ફીટી રૂપ ધરે. ૪

મધ્યમાએ ઘાટ ઘડાએ, અને વૈખરી થઇ વીખરે;
સંસૃતિ વાધે શબ્દ કેરી, અનંત પ્રકારે ઓચરે. ૫

અક્ષર બાવમ અનંત રૂપે, વેદ પુરાણ સ્મૃતિ લખે;
મંત્ર યંત્રને ને વિદ્યા વૈદ્યા, કાંઇએ ન હોય વાણી ખપે. ૬

ષટ દરશનના મત્ત નાના, એ સર્વે મનવાણીતણા;
પશુ પંખી નર નાગલગે, ભેદ સર્વ એહના ઘણા. ૭

પરાત્પર તે પર રહ્યું, એ રમત્ય વાણી મનતણી;
મધ્યે માની લીધું જીવડે, અણહુતો થયો ધણી. ૮

મોટું સામર્થ્ય મહાપ્રભુનું, વણ ચલાવ્યું ચલે વલે;
જેન સૂર્ય વડે સર્વ કામ ચાલે, પણ કિરણ કેમાંહે નવ ભલે. ૯

કહે અખો એ મર્મ મોટો, એમ સમજે અનંતને;
એમ સમજે સ્વૈંજ થઇએ; જો સેવો-ગુરુ-સંતને. ૧૦
________________________________________
વણક્રમે = ક્રમ વિના.
પારાપરથી = પરાવાણીની પછવાડેથી.
ચૈતન્યધનરાય = એકરસ ચૈતન્ય.
મહાતમ = મોટાઇ-સ્થૂળતા.
જલ્પના = બકવાદ.
પરાતીતથું = પરાને પારથી.
ફીટી = ત્યજી દઇને.
વાણી ખપે = વાણી વિના.
પરાત્પર = પરાથી પર.
૧૦
રમત્ય = રચના.
૧૧
અણહુતો = કલ્પિત.
૧૨
કેમાંહે = કોઇમાં.


0 comments


Leave comment