10 - કાગ-કન્યા / કિશોર જાદવ


આખરે થાકીને, અમી ગુસ્સામાં અને કંઈક દુઃખમાં સ્ટેશનેથી પાછી ફરી. બાએ પ્રેમલના સમાચાર પૂછયા. પણ એનો ઉત્તર વાળ્યા વિના એ સીધી જ અંદરના ખંડમાં ગઈ. પ્રેમલ પર કાગળ લખીને ચોળીમાં દબાવ્યો. બાની પૂજાવેળા થઈ ગઈ હતી. પૂજાની સામગ્રી ગોઠવવાનું બા કહે તે પહેલાં કાગળને રવાના કરવો જોઈએ. વિચારીને, એ ઉતાવળે પગલે બહાર નીકળી ગઈ. ને બા કંઈક અસ્પષ્ટ ગણગણ્યાં. છેલ્લે, એમનો ઘાંટો સંભળાયો : “ઘીની વાટ ખૂટી જવા આવી છે. જાય છે તો બજારમાંથી...”

ત્યારે તો અમી છેક રસ્તા પર આવી ચૂકી હતી. દૂર, આગળના મકાનમાં છાયા રહેતી હતી. એ યાદ આવતાં જ, મનમાં કશીક વિચિત્રતા સળવળી ઊઠી. છાયાનું નિરંજન પ્રત્યેનું સાવ અજૂગતું વર્તન. અવારનવાર એને એ એવી સ્થિતિમાં મૂકી દેતી, કે નિરંજનનો ઊતરી ગયેલો ચહેરો જોઇ, પોતાને લાગી આવતું. છાયાની એ વિષમ રીતભાતથી મૂંઝવણ થઈ આવતી – કશું જ સમજાતું નહિ. ખ્યાલમાં, અમી ઘડીડર ત્યાં થંભી. થયું કે છાયા એની સાથે હોય તો ઠીક. ને એ મકાન તરફ ફંટાઈ. નીચે જ ઊભા રહીને જોરશોરથી એણે બૂમ પાડી : “છાયા... ઓ... છાયા. છાયા... છે.?”

ને અગાસી પરથી છાયાનો ચહેરો નીચે ઝૂકયો.
“અરે તું...! પણ બૂમો કેમ પાડે છે...?”

અચાનક બૂમાબૂમ કરી મૂકી એનું ભાન થઈ આવતાં, અમીએ ભોંઠપ અનુભવી..
“ચાલ, આવવું છે...? બહાર...ખાલી...'
“તે પણ તારાથી ઉપર નથી અવાતું? જવાય છે. આવને...!”.

'હં...’ કહીને અમી આવેશભેર દાદરનાં પગથિયાં ચઢી ગઈ. જોયું તો, છાયા સાડીઓ ઉકેલવામાં લાગી ગઈ હતી. “જો અમી, આ જયંતને ગમતી.. આ... નિરંજનને અને કિરમજી રંગની મહેન્દ્રને કઈ ?'
“એક, બે અને ત્રણ એટલે શંકર ભગવાન ત્રિશૂળ થાય.”
“કપાળ, તારા શંકર ભગવાનનું...”
“એમના કપાળ પરનું ત્રીજું નેત્ર તે નહિ જોયું હોય.”

અમીના ઉગ્ર અવાજથી છાયાએ સહેજ ઊંચે જોયું. એની એકીટશે મંડાઇ રહેલી આંખોએ, અમીને અસ્વસ્થ કરી મૂકી. ક્ષણભર, બન્ને મૌન હતાં. છાયાએ ઝટપટ સાડીને લપેટી લીધી. અને એ જ રીતે, બન્ને ભારેખમ ચહેરે નીચે ઊતર્યા. રસ્તા પર આવતાં, છાયાથી ન રહેવાયું:
“કેમ આજે કોના પર રોષે ભરાઈ છે, આટલી બધી ? હં... હા.. પ્રેમલ ગયા, અમી?”
“આખો દિવસ સ્ટેશન પર રખડી. મળવાનું કહ્યું હતું ને ! છલ્લે ડબ્બામાં એમની પીઠ દેખાઈ. ત્યારે તો ગાડી ઊપડવાની તૈયારી પર હતી. ચઢી જવાનો..”
“પણ હિંમત ન ચાલી, નહિ...? બિચારા પ્રેમલભાઈ... એમ કહે કે તને એ મળવા ન પામ્યા. કયાંય આથડતા હશે, તને શોધવા. પ્રેમલભાઈ...!” ભારપૂર્વક બોલતાં, છાયા ખડખડાટ હસી પડી. ને અમી અસ્થિર નજરે એના પ્રતિ જોઈ રહી.

ત્યારે બન્ને રાજમાર્ગ આગળ આવી પહોચ્યાં હતાં. અહીં માણસોની ઠીકઠીક ધમાલ હતી. સામસામેના થાંભલા પરની બત્તીઓનો પ્રકાશ અન્યોન્ય છેદાઈ રહ્યો હતો. એમાં, પગથીની ધાર નીચે ખાળમાં સડતાં પાંદડાં અને કાગળના ડૂચાને અમી ધારી ધારીને જોઈ રહી હતી. ને આકસ્મિક છાયાનો હાથ એના વાળને ઘસાયો.
“હું આવું છું, અમી. તું ઊભી રહેજે... હાં... નિરંજનને જતો મેં જોયો.” છાયા શ્વાસભેર આગળની ભીડમાં સરકી ગઈ.

ને એ ઘોંઘાટમાં અકળામણ થઈ આવતાં, અમી સામેના ખૂણા તરફ વળી. અહીં ઝાડવાંઓને લીધે, વાતાવરણમાં ઘેરાશ વરતાતી હતી. પણ બાજુ પર ઊભેલી છૂટી ઘોડાગાડીઓ સુધી અજવાળું પથરાઈ રહ્યું હતું. સડક પર પડતા એમના ત્રાંસા પડછાયાઓ... ઘોડાનાં નસકોરાંનો ફુરહાટ અને એમની ચળકતી ચામડીની થરથરાટી... બધું ગમી જાય એવું હતું. ફકત, હવાના ભેજમાં કશીક તીક્ષ્ણ વાસ આવી રહી હતી. પણ આસપાસ બધું ખૂબ જ આહલાદદાથી લાગતું હતું. ને ત્યાં એ આમતેમ થોડુંક ઘૂમી. એટલામાં છાયા આવી પહોંચી.
“ચોક્કસ, નિરંજને મને જોઈ હશે. પણ.. પણ. તને મારી સાથે જોતાં ચાલતો થયો. કંટાળો આવશે, એમ ધારીને. હોત તો એની મઝા લાવત. અરે, પણ તું અહીં ક્યાં ઊભી છે?”

અમી જાણે કંઇ ફંફોળતી હોય એમ, નીચે નજર ફેરવતી હતી, “માથાની પીન પડી ગઈ છે. “
“તું ય શું ?” છાયાએ એના વાંસા પર હાથ ફેરવ્યો. “ચાલ, કઈ બાજુ જઇશું હવે ? તું જ કહે અમી...”

એના સ્વરની કુમાશનો રણકો અમીને સ્પર્શી ગયો.
“ચાલને આમ કયાંક થોડેક જઈને પાછાં વળી જઇશું.” જુસ્સાભેર એ બોલી.

ને બન્ને આગળ વધ્યાં. સામે દૂર વિસ્તરતી જતી સડકનો લાંબો મધ્યભાગ, જાણે ઘોડાની પીઠની જેમ ચમકી રહ્યો હોય એમ અમીને લાગ્યું. આજુબાજુનાં હારબંધ વૃક્ષોમાંથી વહી આવતો હળવો પવન જાણે અહીંના તેજમાં પથરાઇને રેલાઈ રહ્યો હતો. ને બન્ને એકબીજાની ચુપકીદીને તોડવા મથ્યાં. છાયાના ચહેરા પરની ક્ષણિક વ્યગ્રતાને પકડવા અમીએ પ્રયત્ન કર્યો. ત્યાં અચાનક એનું ધ્યાન પાણી-ટપકતા નળ તરફ દોરવાયું. એને કુતૂહલ થયું.

“જો છાયા…” નળ પર ચાંચ મારતા કાગડા તરફ એણે આંગળી ચીંધી પણ એના અવાજ સાથે જ, એ ત્યાંથી ઊડી ગયો. ને જઈને, નજીક બેઠેલી ગાયની ખાંધ પર પગ ઠેરવ્યા. અમીને રસ પડયો. જરા પણ પદસંચાર ન થાય એમ, છાયાને આસોપાલવના વૃક્ષ નીચે લઈ ગઈ. અહીંથી, આખું દ્રશ્ય ઝીણવટથી નીરખી શકાતું હતું ને છાયા કંઇક અણગમો વ્યકત કરે એ પહેલાં અમીએ ઇશારાથી એને ચુપ કરી.

ગાયની પીઠ પર, કાગડાએ ભીની ચાંચને આડીઅવળી ધસી. ગાય સળવળી. તરત ખૂબ જ સિફતથી ચાંદાવાળા ભાગ પર એણે ચાંચ ઠોકી. ઘડીભર આજુબાજુ જોઈ લીધું. ને એકસામટો એણે હુમલો કર્યો. ગાયે જોરથી માથું ધુણાવ્યું.
“અહીંથી આપણે જઇએ, અમી.”
“રહેને થોડીવાર “ અમી દાબભેર બોલી,

ત્યારે ઊડાઊડ કરતો કાગડો ગાયના વિરોધને ગણકાર્યા વિના ચાંદાને કોચી રહ્યો હતો. ગાયે પીઠ ફેરવવા પ્રયત્ન કર્યો. અસહ્ય વેદનામાં જડબાને જમીન સાથે ઘસવા લાગી, ને અનુકૂળતા શોધવા એક પગ અધ્ધર રાખીને, ત્યાં જ ચપસી રહેવા, કાગડાએ બળપૂર્વક પાંખો ફફડાવી.

છાયાએ કાંકરી ઉછાળી. એના હાથ પકડી લેતાં, અમી સખતાઇભર્યા અવાજે બોલી : “ના... નહિ, છાયા...”

એ સાથે, ગાય મરણિયો પ્રયાસ કરીને ઊભી થઈ ગઈ. કાગડો ત્યાંથી ઊડતો પેલા નળ તરફ ગયો ને ત્વરિત વેગે પાછો ફર્યો.
“આટલી વાર, છાયા, પ્લીઝ. જોઈએ તો ખરા, શું થાય છે ?”

અમીના આદ્ર અવાજથી છાયા અનિચ્છા છતાંય, કશીક જિજ્ઞાસામાં થોભી. પણ આ સમયે, ગાય સહેજસાજ વિરોધ કરીને શાંત થઈ ગઈ હતી. એની એ દયનિયતા પર અમીને અત્યંત રોષ ઊપજયો. ધીમે ધીમે, મનમાં કશુંક ઝનૂન પણ થઈ આવ્યું. ત્યારે છાયા, કાગડાની એ આક્રમકતાને ખુન્નસભરી નજરે કયાંયવાર સુધી જોઈ રહી. આખરે, હવામાં હાથ વીંઝીને, કાગડાને ઉડાડી મૂકયો. ને બન્ને ત્યાંથી ચાલતાં થયાં.

ખુલ્લી જગ્યામાં આવતાં, એમને આશ્ચર્ય થયું. સ્ટેશન અહીંથી દૂર નહોતું. ફાટક નજીક તાપણું ઝગી રહ્યું હતું. ગાડીનો ઘરેરાટ સંભળાઈ રહ્યો હતો. ઠંડી પણ કાતિલ હતી.
“ત્યાં પગથિયાં પર હારબંધ બેઠેલા પોર્ટરો, લાલ ડોકવાળાં ગીધ હોય એવું નથી લાગતું, છાયા..? ” તાપણા નજીક આવતાં અમી બોલી.
“હં. એવું જ કંઈક લાગે છે..”

એ વેળા અમીને વળી કંઇક યાદ આવ્યું. પ્રેમલ પરના પત્રને બહાર કાઢયો. એના ટુકડેટુકડા કરીને તાપણામાં ફેંક્યાં.
“શું હતું, અમી. ? “
“પ્રેમલ પર કાગળ લખ્યો હતો. ખાસ કશું નહિ. એ તો ઠીક પણ મારે તારી હિંમત જોવી છે, હવે ! ચાલ આવવું છે, આ રસ્તા બાજુ ? “ અમીએ, રસ્તા તરફ સૂચિત દષ્ટિ ફેંકી.

પ્રથમ તો છાયાએ ચકિત નજરે એના પ્રતિ જોયું. ક્ષણાર્ધમાં એકબીજાને કળી ગયા હોય એમ હાથમાં હાથ ભીડાવીને, દૂરના અડાબીડ અંધકારમાં બન્ને અદશ્ય થઈ ગયાં.
* * *


0 comments


Leave comment