૩ - કડવું ૩ જું - વેદાંતના પ્રાચીન શ્રોતાવક્તાનાં નામ / અખેગીતા (અખો)


રાગ ધન્યાશ્રી

અણછતો આત્મા તેશું ઓચરેજી, આપનું વર્ણન તે આપે કરેજી;
જીવતણું પદ જોતાં જે નીસરેજી, સાંખ્યયોગજોતાંજેહરિઉગરેજી

પૂર્વછાયા

ઉગરે જે વિચાર કરતાં, બ્રહ્માદિક જે ગૃહી રહ્યા;
તે હરિને તમે ઓળખો, જે આદ્યપુરૂષે અજને કહ્યા. ૧

જે પદ શિવના તનપ્રત્યે, દત્તે કહ્યું વિશદ કરી;
આકાશતવકેરી કથા, ષડાનને ઉરમાં ધરી. ૨

વિધિ વશિષ્ટેં કહી કથા, રઘુનંદન-આગળ જેહ;
અર્ણવ બ્રહ્મ-વિદ્યાતણો, ભાઇ દેખાડ્યો છે તેહ. ૩

અનંત પ્રકારે અચ્યુતે, કહ્યું ભારતને જ્ઞાન;
ગીતા ગાઈ ગોવિંદે, કર્મ-યોગ નિદાન. ૪

સમઝાવ્યા સાનેં કરી, જનકેં જે શુકદેવને;
મહામુક્ત થઇને પરવર્યા, જ્યારે પ્રીચ્યો અંતર ભેવને. ૫

ભીષ્મે ભગવાન-સાન્નિધ્ય, પાંડવપ્રત્યેં જે કહ્યું;
શાંતિપર્વે શાતા દીધી, હત્યાનું હારદ ગયું. ૬

વેદવ્યાસે વેદ વેંહેંચ્યા, કર્મ ધર્મ પોષ્યા જીવને;
તેની દાઝેં લાગ્યા દાઝવા જો જાણ્યા નહિ નિજ શિવને. ૭

પછી નારદેં નારાયણકેરૂં, નિજ જ્ઞાન કહ્યું મહાદ્વિજને;
ત્યારે દ્વૈપાયનની દાઝ ભાગી, જ્યારે કૃપા કીધી સંતજને. ૮

શિવેં કહ્યું શિવાપ્રત્યેં, નિરાલંબ નિજધામ
અમર કીધો આત્મા, અદ્યાપિ સહસ્ત્ર નામ. ૯

કહે અખો વસ્તુજ્ઞાનવિના, કુશળ ન હોય જંતને;
નિજધામ હીંડો જાણવા, તો સેવો હરિ-ગુરુ-સંતને. ૧૦

***
શબ્દાર્થ
૧. ઉગરે = અવશેષ રહે
૨. આદ્યપુરૂષે = નારાયણ
૩. અજને = બ્રહ્માને
૪. તનપ્રત્યે = પુત્રપ્રતિ-કાર્તિકસ્વામીપ્રતિ.
૫. દત્તે = દત્તત્રેયે
૬. વિશદ = સ્પષ્ટ
૭. આકાશતવકેરી = આકાશ જેવાની-બ્રહ્મની.
૮. ષડાનને = કાર્તિકસ્વામીએ
૯. રઘુનંદન-આગળ = રામચંદ્રજીની સમીપ
૧૦. અર્ણવ = સમુદ્ર
૧૧. અચ્યુતે = શ્રીકૃષ્ણે
૧૨. ભેવને = અંતરના રહસ્યને.
૧૩. હારદ = શંકા
૧૪. મહાદ્વિજને = વ્યાસજીને
૧૫. દ્વૈપાયનની = વ્યાસજીની
૧૬. શિવાપ્રત્યેં = પાર્વતીપ્રીતિ
૧૭. નિરાલંબ = આલંબનરહિત
૧૮. નિજધામ = સ્વયંપ્રકાસહ સ્વરૂપ
૧૯. અદ્યાપિ = હજી પણ
૨૦. સહસ્ત્ર = હજાર
૨૧. વસ્તુજ્ઞાનવિના = આત્મસ્વરૂપના જ્ઞાન વિના.
૨૨. જંતને = પ્રાણીને


0 comments


Leave comment