૨૦ - કડવું ૨૦ મું - શિવમાં જીવનું તત્ત્વારોપણ / અખેગીતા (અખો)


રાગ ધન્યાશ્રી

એમ એ નાટક ચાલ્યું જાયજી,જેહના સ્વામી તમો પ્રભુ રાયજી
કૈવલ્ય ઈશ્વર ભૌતિક રાયજી, અણછતો ઉભો મધ્યે જીવ થાયજી

પૂર્વછાયા

અણછતો જીવ થાય ઉભો, તે જાય હરિને જાણવા;
નરને ઓઅછાયો કેમ કળે, તે હીંડે બુધ્યમાં આણવા. ૧

જેમ છો તેમ તમે પ્રભુજી,કાયા માયાને રવેં આપ;
બિંબ-પ્રતિબિંબ થાયે દર્પણે, તેમ તમારો તે વ્યાપ૨. ૨

કૈવલ્યપદ તમે નિજ સ્વરૂપે, ઈશ્વરપદ છે અનંત;
મોટું સામર્થ્ય માયા-કેરૂં, જ્યાં ઉપજે મિથ્યા જંત. ૩

તે જંત બહુ કામના, રસના માટે જીવ;
દેહ-આસક્તિ તેને અતિઘણી જાણે આયુ વધે થૈયે શિવ. ૪

તે પિંડને બહુ પરભવે, અને કરે તે કર્મ ક્લેશ;
ચિરંજીવ થાવા હીંડે, મોટો મન ઉદ્દેશ. ૫

ભૂત ભવિષ્ય વાત લહેવા, ઘણું માન ને કોડ;
ઈશ થાવાને આશ મોહોટી, સાધે પિંડ મનમોહોડ. ૬

સિધ્ધિકાજે તે કરે, અતિ ઘણા ઉપાય;
અહંતા વાધે અતિ ઘણી, તેણે જીવજાડેરો થાય. ૭

માયા સાધે મનવડે, જાણે એજ પરમાત્મપદ.
મમતાતણાં તેણે પડલ ચડે, તેમ તેમ વાધે મદ. ૮

એહવા પ્રકાર અજાતપણા, સાધે જીવ અપાર;
નાટકમાં નર નાચ નાચે, એમ સરાહે સંસાર, ૯

કહે અખો પદ-મૂલગે, પહોંચે નહિ એ જંતને;
મર્મ મૂલગો તેજ પામે, જે સેવે હરિ-ગુરુ-સંતને. ૧૦

***
શબ્દાર્થ
૧. બુધ્યમાં = બુધ્ધિમાં
૨. પરભવે = સાચવે
૩. ક્લેશ = ક્લેશસંબંધી દુખ
૪. માન = અભિમાન
૫. કોડ = હોંસ
૬. મનમોહોડ = મનને
૭. જીવજાડેરો = રોકીને
૮. પદ-મૂલગે = મૂળરૂપ પદે


0 comments


Leave comment