૨૩ - કડવું ૨૩ મું - બ્રહ્મવસ્તુ નિરૂપણ / અખેગીતા (અખો)


રાગ ધન્યાશ્રી

વળિ કહું પૂરણપદ નિર્વાણજી,જ્યાંહાં ન પહોંચે મન ને વાણજી,
ત્યાંહાં નવ હોએ ઉત્પત્ય હાણજી૧સ્વસ્વરૂપની જ્યાંહાં જે જાણજી. ૧

પૂર્વછાયા

સ્વસ્વરૂપની જાણ એહેવી, જ્યહાં જાણણહારો સ્વેં૩ રહે;
અણછતું તે છતું થાયે, છતો બ્રહ્મ-અગ્નિ દહે. ૧

ભાઇ સિધ્ધાંતનું સિધ્ધાંત એહજ, મહાનુભાવની સ્થિતિ જ્યહાં;
આકાશથી આઘેરૂં જે પદ, તે કહ્યું ન જાએ પરૂં અહીં. ૨

વેત્તા વિણ વેદ્યા વિના, પૂરણપદ નિર્વાણ
જેને ગ્રાહ્યગ્રાહકભાવ નહિ, જાણ્યવિહોણી જાણ. ૩

તેને ઉપમા દીજે કશી, જો તેવડે સર્વ કોય;
જે કહીએ તે અણછતું, ભાઇ તે તો તેહ ન હોય. ૪

દૃષ્ટાંત ઉપમા જે જે દીજે, તે તો સર્વ રહે ઓહરૂ;
શું કરે એ બુધ્ધિ બાપડી, જો ચાલ્યાથી દસ ડગલાં પરૂં. ૫

જેમ આકાશમાં ઉડે વિહંગમ, એકથી એક આધા વટે;
બળ દેખાડે બહુ પરે, શિરે સામર્થ્ય તે ઘટે. ૬

જેમ અગમ અગાધ અનંત અંબર, તેમ વસ્તુ અનંત અપાર;
તેને શ્યા સરીખો કહે કવિજન,કહેવું બુધ્ધિઅનુસાર. ૭

જેમ મૃતકની ગત જાણે મૃતક, જે જન જીવિતિયો ટળ્યો;
તેમ જ્ઞાનીની ગત જ્ઞાની જાણે જ્ઞાતા, જે અંતરમાં પાછો વળ્યો. ૮

ભાઇસાને સમજે સંત શૂરા, પણ કર ગ્રહીને નથી આલવા;
એ તો પોતે હુંકારો દે પોતાને, તો જાય કેહને ઝાલવા. ૯

તો કહે અખો સહુકો સુણો, અકળ કળા મહંતને;
મરી જીવ્યાનો મર્મ લેવા, સેવો હરિ-ગુરુ-સંતને. ૧૦

૧. હાણજી = નાશ
૨. જાણજી = જ્ઞાન
૩. સ્વેં = પોતે
૪. છતો = પ્રતિત થતો કલ્પિત પ્રપંચ
૫. બ્રહ્મ-અગ્નિ = બ્રહ્મના જ્ઞાનરૂપ અગ્નિ
૬. મહાનુભાવની = મોટા સામર્થ્યવાળાની – જ્ઞાનીની
૭. પરૂં = દૂર
૮. અહીં = અહિં
૯. વેત્તા = જાણનાર
૧૦. વેદ્યા = જાણ્યા
૧૧. નિર્વાણ = માયાને માયાનાં કાર્યો જ્યાં શાંત થયાં છે એવું
૧૨. જાણ્યવિહોણી = જાણ્યા વિનાની
૧૩. કશી = કઇ
૧૪. અણછતું = કલ્પિત
૧૫. ઓહરૂ = સમિપ
૧૬. પરૂં = દૂર
૧૭. વિહંગમ = પક્ષી
૧૮. વટે = જાય
૧૯. પરે = પ્રકારે
૨૦. શિરે = સરવાળે-પરિણામે
૨૧. અંબર = આકાશ
૨૨. મૃતકની = મુએલાની
૨૩. જીવિતિયો = જીવવાથી



0 comments


Leave comment