૨૮ - કડવું ૨૮ મું - વિદેહીનાં ચિન્હ / અખેગીતા (અખો)


રાગ ધન્યાશ્રી

વળી વિદેહીતણાં કહું ચિન્હજી, જ્યાં નવ પોંહોચેવાણી મનજી;
જેને વિષે ન મળે રયણી, દિનજી, જે વેત્તા તે તન્ મય તનજી. ૧

પૂર્વછાયા

તનમય તન તે માટ એણે, તે કહું દૃષ્ટાંતે કરી;
જેમ ભાસકર ભાસ્યો તોય-ભાંડે, પણ ત્યાંનો ત્યાં જોતે ફરી ૧

તે વારિમાંહેથી વાયુ-યોહે, ડોલતો દીસે ઘણું;
પણ તરણિ તેમનો તેમ પ્રાયે, અચલ મંડળ આપણું. ૨

તે તપ્ત જળમાંહે તપ્ત ન હોએ, શીતળ ન હોએ શીતથી;
રક્ત જળમાં ન હોએ રાતો, પીળો ન હોએ પીતથી. ૩

તે અશુચિ જળમાં ભાસ્યો માટે, અશુધ્ધતા પામે નહી;
વારિવિષધરમાંહે દીઠો, અંતરમાં આમે નહીં. ૪

સુરસરીકેરા નીરમાંહે, પવિત્ર ન હોએ દિનમણિ;
સુધારસમાં ભાસ્યો માટે, અમર ન થાય અહર્ધણી. ૫

પાત્રમાંહે હેઠો દીઠે, પાતાલમાંહે નથી પડ્યો;
અણલિંગી પદ એમ જાણે, વ્યતિરેક કારણ પરવ્ડ્યો. ૬

અર્ક ત્યાં ઉપાધ્ય ન મળે, ઉત્તમ અધમ અવનીતણી;
મહાપદનું મહાતમ એહવું, જ્યાંપક્ષનમળેઅન્યઆપણી

વિશેષણ જેટાલાં કહ્યાં, તે રહ્યાં ભૂનાં ભૂવિષે;
વ્યતિરેક નાવે વાણ્યમાંહે, અન્વયપદમાં એ લખે. ૮

અતિ આઘો લક્ષવિપુના, સમજ્યા સરખું સાર છે;
વિદેહકેરી વાત મોટી, શબ્દકેરે તે પાર છે. ૯

કહે અખો સહુકો સુણો, એ સમજ છે મહંતને;
એ અર્થને જે સમજે, તે રહે પાર વેદાન્તને. ૧૦

૧. રયણી = રાત્રિ
૨. ભાસકર = સૂર્ય
૩. તોય-ભાંડે = પાણીના વાસણમાં
૪. જોતે = જોતાં
૫. વારિમાંહેથી = જળમાંથી.
૬. તરણિ = સૂર્ય
૭. પ્રાયે = બહુધા
૮. તપ્ત = તપેલા
૯. રક્ત = રાતા
૧૦. અશુચિ = અપવિત્ર
૧૧. વારિવિષધરમાંહે = સર્પનાઝેરમાં
૧૨. આમે = દોષ
૧૩. સુરસરીકેરા = ગંગાજીના
૧૪. દિનમણિ = સૂર્ય
૧૫. સુધારસમાં = અમૃતના રસમાં
૧૬. અહર્ધણી = સૂર્ય
૧૭. ઉપાધ્ય = ઉપાધિ
૧૮. અવનીતણી = પૃથ્વીની
૧૯. મહાપદનું = બ્રહ્મનું
૨૦. મહાતમ = મોટાઈ
૨૧. ભૂનાં = પ્રુથિવિનાં
૨૨. વાણ્યમાંહે = વાણીમાં
૨૩. લક્ષવિપુના = શરીર વિના


0 comments


Leave comment