૩૦ - કડવું ૩૦ મું - શ્રુતિ - સ્મૃતિ -પુરાણ- શાસ્ત્રના મત / અખેગીતા (અખો)


રાગ ધન્યાશ્રી

શ્રતિસ્મૃતિ તે એમ વખાણેજી, જીવને જીવનાં કર્મ પ્રમાણેજી;
કર્મ અનુસારે જીવને જાણેજી, એહવું સિધ્ધાંત અઢારે પુરાણ.

પૂર્વછાયા

સિધ્ધાંત કીધો વેદપુરાણે, કર્મને વળી જીવનો;
કહે કર્મ ને જીવ ચાલ્યા જાય, એ ઠાઠ છે સદૈવનો. ૧

જથો પરઠી ચાલે આઘા, કર્મને જાડાં કરે;
કર્મ ત્યાં તો જીવ સાચો, એમ જગત જ પરવરે. ૨

વેદે થાપ્યો જીવ સાચો, સ્મૃત્યે પિંડ પરઠ્યો ખરો;
કર્મધર્મ આચરણ લખિયાં, પ્રોઢો પ્રપંચ પરવાર્યો. ૩

પણ આદ્ય ન કાઢી જીવની, જે પ્રાય જંત શ્યાંનો ઘડ્યો?
નિયંતા કોણ ને નિમિત્ત શાથી, એવડો ખેલ કરવો પડ્યો? ૪

એ પરંપાર કોએ નવ જુએ, અને જુએ તે જંત નવ રહે;
જેમ વાયે વાંસ ઘસાય માંહોમાંહે, વહનિ વન આખું દહે. ૫

નૈયાયિકનો ન્યાય સાચો, તે ન્યાય જીવે પરઠ ખરો;
તે કૃત્યજ દેખી જીવ દેખે, તે દીઠા માટે ઉચર્યો. ૬

દેખે તેતાં કહે ખરૂં, ન્યાયવાદી નામ -એહનું;
હવે પાતંજલી તે પ્રાણ સાધે, કૃત્ય માને દેહનું. ૭

દેહપ્રાણને કહે સાચા, કહે જીવવિના દેહ કેમ રહે?
પિંડ દેખી જીવ પરઠે, પાતંજલી તો એમ કહે. ૮

મીંમાંસા કહે જો જીવ નોહે, સ્વર્ગભોગ કોણ ભોગવે?
પુરંજન પ્રાયેજ છે, તો સંસારને રહ્યા જોગવે. ૯

કહે અખો શાસ્ત્ર સઘળાં, સત્ય થાય જંતને;
નિર્વાણપદ તોજ પ્રગટે, જો સેવે હરિ-ગુરુ-સંતને. ૧૦

૧. પ્રમાણેજી = નક્કી કરે
૨. સદૈવનો = અનાદિ કાળનો
૩. પરવરે = આગળ ચાલે છે
૪. પ્રોઢો = મોટો
૫. આદ્ય = મૂળ
૬. પ્રાય = વસ્તુતાએ
૭. નિયંતા = નિયમમાં રાખનાર
૮. નિમિત્ત = કારણ
૯. ખેલ = મોટો પ્રયત્ન
૧૦. પુરંજન = જીવ
૧૧. જોગવે = સંભાળે
૧૨. નિર્વાણપદ = મોક્ષ  



0 comments


Leave comment