૧ - મારી શોધ આગળ એક ‘ત’ / માળો / રાજેશ વણકર


    વાદળોનો ગડગડાટ સાંભળીને મોરનો ટહુકાર વનરાજીને ભરી દે છે ને હું –
    હું તો તમને ક્યારનોય ખોળું છું.

    તમારા મિલનને ઝંખતો હતો ત્યાં જ પ્રવચન આપવા ગયો ત્યાં ઝીણી ઝીણી વાતોને ફોલવા બેસું છું. આ ફોલવાનું કામ ખરું હો; જાણે ! કોઈ ડુંગળીનું એક પડ ખોલ્યું ને બીજું તૈયાર જ, એને પાર પાડવાનું તો તોબાહ જાણે. પણ મઝા આવે ખરી હો; પાછું આંખોમાં પાણીય આવી જાય ! કોઈ આવીને પૂછે તો કહેવું પડે છે કે તમને મળતા નથી એટલે આતો – અરે ! મંચ પણ આવી ગયો. અદાથી મંચ પર પ્રવેશ કરું છું ને તમે તો છેક છેલ્લી સીટ પર છો. મારાથી એક જ જગ્યાએ  સ્થિર નજર તો કેમ રખાય ? એટલે આછેરી નજરે મેં તમને જોયા. હા, હા, જોયા વળી ! ને હોંશભેર વક્તવ્ય પણ માંડ્યો. બધુંય જાણે એકરસ થતું હોય ! ને મને તો એવી મજાય આવેને પછી.... ને અચાનક મારી દૃષ્ટિ સ્થિર થઈ ગઈ. તમને નિરખવાસ્તો વળી ! પણ એ તમે નહોતા કોઈ બીજું જ – ને હું વક્તવ્ય પૂરો થવાની રાહ જોવા લાગ્યો.

    તમારી શોધાશોધ.
    તમને મળવા જ હવે બગીચામાં આવ્યો છું. મને ખાતરી છે કે તમે અહીં તો હશો જ. ફૂલોના મઘમઘાટ વચ્ચેથી હું પસાર થયો. કેટલાક સંવાદોના ટુકડાઓ મારા કાને અથડાતા રહ્યા.
‘હું તને ચાહીને....’
‘જો તું ન મળે તો....’
‘અરે ! આ ફૂલ પણ....’
    પણ.... પણ આપણા મિલનનું શું ?
    સંવાદો મને વાગતા-અથડાતા રહ્યા. અથડાતો-કૂટાતો બધે જ તમને શોધતો પેલી જુઈ નીચે... ઢગલો ફૂલ ખેરવીને ઊભેલી બારમાસીના ઝુંડ પાસે... ગુલાબોની મહેંકમાં... મહેંદીની વાડ પાછળ... ને ખાસ આવ્યો મોગરાના ફૂલો.... ફૂલો જ નજરે પડે છે એવી આ જગ્યાએ.... ને હાશ ! તમારી પીઠ દુરથી દેખાય છે.

    અચાનક આવીને તમારી આંખો પર પાછળથી મારી આંગળીઓ ગોઠવી દઉં. પણ, ના રે ! જે આંખો વિશે કંઈ કહેવા મારી પાસે શબ્દો જ નથી એ આંખો જ પ્રથમ વાંચી લેવાનો મોકો કેમ કરી ગુમાવું ? ઓચિંતા તમારી સમક્ષ મારે પ્રગટ થવું છે, પેલું શું કહે છે ? હા, યાદ આવ્યું સરપ્રાઈઝ ! પણ... પણ... જ્યાં તમારી સાથે મારા જીવનનું સૌ પ્રથમ વારનું મુક્ત અને આનંદી હાસ્ય વેરવાની પેરવીમાં છું ને આ આંખો... આંખો કહે છે એ તમે નથી. શું, શું એ તમે નથી જ ?

    સાવ આમ –
    આખરે તાજમહાલ નાટ્યગૃહમાં તમે મળી જ શકો એમ છો. ચાલ જીવ... પણ ટિકિટ મને ન મળી. તમે કઈ રીતે લીધી હશે ? થોડો હર્યો ફર્યો... હવે સરસ નાટકો બતાવાય છે. આધુનિક... ચ્હાપીતાં પીતાં વિચારતો હતો. પીવી પડી, શું કરું ? સમયને કંઈ... હા ઘડિયાળમાં જોયું – ત્રણમાં દશ જ મિનિટ બાકી છે. નીકળવાનું દ્વાર એક જ છે. વારે વારે ઘડિયાળમાં જોયા કરું છું. ત્રણમાં દશ જ મિનિટ બાકી.... આ હા ! તમે મળશો ને પછી... તો પણ....

    આ સેકન્ડ કાંટો ક્યાં ખસે છે ! દુનિયા ભરના સેકન્ડ કાંટાઓને આ એક જ મિનિટ માટે દોડાવી દઈએ તો ! – આ મિનિટો સહન નથી થતી. કલાકો પછીની આ મિનિટો ક્યાં ખસે જ છે ? હવે તો સેકન્ડનો સવાલ છે.... લો દ્વાર ખુલ્લું જાણે ખુલ જા સીમ સીમ... એક.... બે.... ત્રણ. આ માણસો પણ સેકન્ડ કાંટાની જેમ કેટલા ધીમા છે. ભીડ વીંધી અચાનક મને કોઈએ કહ્યું,
- એ અંદર તો નથી જ.
- અરે ! પણ મારી... વાત....
    એમના વાક્ય પર વિશ્વાસ મૂકીને મારે મિલનની ક્ષણેક્ષણને... સપનાંને...
    હવે, પગ સાવ ઢીલા છે.
    શ્વાસ લેવાની ઈચ્છા પણ નથી થતી પણ શું કરવું ?
    શક્ય નથી ? તમારા મિલન વિના હવે શું કરવું ? ને તોય શક્યતાઓની ધાર પર તો ચાલવાનું જ છે. ચાલ્યા જ કરવાનું છે.

    હવે તો –
    તમારી શોધ માટે જ થોડી પેટ પૂજા કરાવી પડશે ને હું હોટલ તરફ વળ્યો. ટોકન લઈને જ્યાં બેસવા જાઉં છું ત્યાં બેસતાં બેસતાં જ ઊભા થઈ જવું પડે છે. કારણ કે સામે જ – સામે જ તમે છો. જે શોધ પાછળ આટલો બધો સમય કેવી રીતે ઉજાર્યો એ પણ યાદ નથી. એવા સ્વયં તમે જ. હા, ને હું હવે કઈ રીતે બેસી શકું ? શું કરવું ? તમને કઈ રીતે મળવું. તમારી સામે કઈ રીતે પેશ આવવું ? એ બધા વિચારોની સાથોસાથ પગની ગતિ તો તમારા તરફ જ હતી. આંખો પર વિશ્વાસ નહોતો આવતો ! તમે કઈ સ્થિતિમાં છો ? ને હું તમારી તરફ ગતિ કરી રહ્યો છું. મને વિશ્વાસ છે કે આ વાતાવરણ તમે જ સંમોહિત કર્યું છે. હા, તમારા સિવાય કોણ હોઈ શકે ? ને મને ગતિ કરવા પાછળથી કોઈનો હાથ સધિયારો આપી રહ્યું છે. કોઈ શબ્દો કાને પડે છે. મને પ્રોત્સાહિત કરવાના શબ્દો જ હશે પણ એ શબ્દો કરતા મારું હૃદય પોતે જ પ્રોત્સાહક જ છે ને !
  ‘સર, સર, પ્લીઝ એ તરફ ન જાવ ત્યાં આપણા હોમ મિનિસ્ટર બેઠાં છે. કોઈપણ ત્યાં નહીં જઈ શકે.’
  ‘હેં ! હા....હા... સો....ઓરી.’ મારાથી ચીસ જેવું બોલાયું ને અહીં તમારા મિલન માટે મેં કરેલા ગાંડપણને લોકો હસી નાખે એ પહેલા હાથ-મોં ધોવાના નળ તરફ વળ્યો. આંસુ પણ ભેગા ધોવાયા હશે. તમે કેટલી બધી જગ્યાએ નથી મળ્યા ? નિરાશ કર્યો છે. તમે મળો પછી વાત.
    હવે ક્યાં શોધવા તમને ?
    ચાલ મન એ જ જ જગ્યા પર હશે.
    - ત્યાં ? ત્યાં હોઈ શકે ?
    જાઉં તો ખરો,
    ને દરિયા કિનારે થઈને બિયરબાર તરફના રસ્તે ગયો.
    ઘૂઘવાટ કરતાં દરિયાના મોજાં ઉછળી ઉછળી ને મારી હાંસી ઉડાવતા હતા.
    ને –
    પેલા વળાંક પાછળ –

    મેં આંખ મીંચી દીધી, તો શું કરું ? કોઈના સંવનન ને તે વળી જોઈ શકાય ? બે શરીરો એકબીજામાં પૂરેપૂરાં સમાજ જવાની કોશિશમાં હતાં. દરિયામાંથી ચળાઈને આવતા પવનની ખારાશ હોઠો વડે પીવાની આહલાદક પ્રવૃત્તિમાં મગ્ન....

    આ તો મેં આંખો ખોલીને ત્યાં જ નજર પડીને એ દૃશ્ય જોવાઈ ગયું પણ –
    આ તો તમે જ –
    શક્ય જ નથી.
    મેં સ્થિર દૃષ્ટિએ જોવાનો નમ્ર પ્રયાસ કર્યો.
    મારો પગરવ સાંભળીને એ લોકો ઊઠ્યાં. ઊઠીને ઝાડીમાં જતા રહ્યા.

    હા, મારી શંકા સાચી હતી. એ તમે નહોતા. ને હાશ !
    શું હાશ ? તમે તો મને મળ્યા જ નથી. મળો તો હાશકારો – ને નિરાશ આંખો પેલા મનને ઉલેચું છું તો.

    તમે મને સાંભળતા ક્લાસ રૂમમાં નથી.
    તમે ફૂલો વચ્ચે બગીચામાં નથી.
    તમે કોઈ નાટકના દર્શનમાં નથી.
    તમે કોઈ હોટલની ડીશ પાસે પણ નથી.
    ને સંવનન કરતા યુગલમાં પણ નથી.
    તો ક્યાં છો ?
    હવે કોઈ જગ્યા નથી. જ્યાં તમે હો.

    ને વિચારવમળોની સાથે લહેરાતા સમંદર પર દૃષ્ટિ સ્થિર થાય છે. ત્યાં સૂરજ નથી પણ.... પેલું દૂર દુઉર હા –
    એ દૂર પેલા વહાણમાં મીણબત્તી જ સળગે છે. અરે ! એ તમે જ સળગાવી શકો ! હું દોડ્યો, શ્વાસ લેવાની પણ હવે નવરાશ નથી. એવી મૂલ્યવાન ક્ષણોનો માલિક એવો હું સંપૂર્ણ વિશ્વાસથી એ મીણબત્તી સુધી પહોંચું છું. ને વહાણ પર સળગતી એ મીણબત્તી તમારા હોવાપણાનો અહેસાસ આપતી. મને ભારદરિયે કુદાવનાર પોતે જ પૂરી થઈ જવાની અણી ઉપર ! થોડીક ક્ષણોનો જ સવાલ છે પછી ઘોર અંધારું ને હું ફટાફટ ઉપર-નીચે-આગળ-પાછળ ચોમેર તમને શોધવા માંડું છું ને મીણબત્તીનો છેલ્લો પ્રકાશ પણ સમાપ્ત.

    અંધકાર
    છતાં પણ –
    પણ –
    અંધારાં ફંફોસતો હું તમને... તમને... ને તમને જ શોધી રહ્યો છું ને મારી શોધ નિરંતર બનવા માંડી... નિરંતર હતી અને નિરંતર રહેશે જ.

    કારણ કે એ તમારી શોધ છે.
    તમારી.....


0 comments


Leave comment